Gelir, Gider, Alacak ve Borç Nedir?
Ders 2 / 6 · 5 dk okuma · Başlangıç
Gelir, gider, alacak ve borç kavramlarının ne anlama geldiğini, birbirlerinden nasıl ayrıldığını ve işletmenin günlük finansal hareketlerinde nasıl oluştuğunu öğrenin.
Bu derste öğrenecekleriniz
- Gelir ve gider kavramlarını açıklayabilirsiniz
- Alacak ve borç arasındaki farkı ayırt edebilirsiniz
- Satış ile tahsilat arasındaki farkı anlayabilirsiniz
- Gider ile ödeme arasındaki ilişkiyi açıklayabilirsiniz
- Vadeli işlemlerin işletmenin finansal durumuna etkisini anlayabilirsiniz
- Temel finansal işlemleri doğru şekilde yorumlayabilirsiniz
Ön muhasebeyi doğru anlayabilmek için gelir, gider, alacak ve borç kavramlarını birbirinden ayırmak gerekir. Bu kavramlar günlük işletme faaliyetlerinde sürekli karşınıza çıkar ve işletmenin finansal durumunu anlamanın temelini oluşturur.
Gelir nedir?
Gelir, işletmenin faaliyetleri sonucunda elde ettiği ekonomik değeri ifade eder. Ürün satışı, verilen hizmet veya işletmenin faaliyet yapısına göre oluşan diğer kazançlar gelir oluşturabilir.
Örnek
Bir işletmenin müşterisine 5.000 TL tutarında hizmet verdiğini düşünün. Bu işlem işletme açısından gelir oluşturur. Müşterinin ödemeyi aynı gün veya daha sonraki bir tarihte yapması ise tahsilat zamanını belirler.
Gider nedir?
Gider, işletmenin faaliyetlerini sürdürebilmek için katlandığı maliyetleri ifade eder. Kira, elektrik, personel, yazılım, kargo, reklam ve benzeri işletme harcamaları gider oluşturabilir.
- İşyeri kirası
- Elektrik ve internet giderleri
- Personel giderleri
- Yazılım ve abonelikler
- Kargo ve lojistik giderleri
- Pazarlama ve reklam giderleri
- İşletme faaliyetleriyle ilgili diğer giderler
Temel Fark
Gelir işletmenin faaliyetlerinden elde ettiği ekonomik değeri, gider ise bu faaliyetleri yürütürken oluşan maliyetleri ifade eder.
Alacak nedir?
Alacak, işletmenin müşteriden veya başka bir taraftan tahsil etmesi gereken tutardır. Özellikle vadeli satışlarda satış gerçekleşmesine rağmen ödeme henüz alınmadığında işletmenin alacağı oluşur.
Vadeli Satış Örneği
Bir müşteriye 20.000 TL tutarında ürün sattınız ve müşteriye 30 gün ödeme süresi verdiniz. Satış gerçekleşmiştir ancak 20.000 TL henüz tahsil edilmemiştir. Bu tutar, tahsil edilene kadar işletmenin müşteriden alacağı olarak takip edilir.
Borç nedir?
Borç, işletmenin tedarikçiye veya başka bir tarafa ödemesi gereken tutardır. Bir ürün veya hizmet satın alındığında ödeme hemen yapılmıyorsa işletmenin karşı tarafa borcu oluşabilir.
Vadeli Alış Örneği
İşletmeniz bir tedarikçiden 15.000 TL tutarında ürün aldı ve ödemeyi 45 gün sonra yapacak. Ödeme gerçekleşene kadar 15.000 TL işletmenin tedarikçiye olan borcu olarak takip edilir.
Dört kavramı birlikte düşünelim
| Kavram | Basit Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| Gelir | İşletmenin faaliyetlerinden elde ettiği değer | Müşteriye hizmet verilmesi |
| Gider | İşletme faaliyetleri için oluşan maliyet | İşyeri kirası |
| Alacak | İşletmenin tahsil etmesi gereken tutar | Vadeli müşteri satışı |
| Borç | İşletmenin ödemesi gereken tutar | Vadeli tedarikçi alışı |
Satış ile tahsilat arasındaki fark
Satış, müşteriye ürün veya hizmet sunulmasıyla ilgili ticari işlemdir. Tahsilat ise müşterinin borcunu işletmeye ödemesidir. Peşin satışlarda iki işlem birbirine çok yakın zamanda gerçekleşebilir. Vadeli satışlarda ise satış ile tahsilat arasında günler veya daha uzun bir süre bulunabilir.
Satıştan Tahsilata
10.000 TL tutarında vadeli satış yaptığınızı düşünün. Satış tarihinde müşteriden 10.000 TL alacağınız oluşur. Müşteri daha sonra banka hesabınıza 10.000 TL ödediğinde tahsilat gerçekleşir, müşterinin borcu azalır ve banka bakiyeniz artar.
Dikkat
Satış yapılmış olması paranın işletmeye girdiği anlamına gelmez. Bu nedenle yalnızca satış tutarını takip etmek yeterli değildir; tahsilatların da ayrıca izlenmesi gerekir.
Gider ile ödeme aynı şey midir?
Gider ile ödeme de her zaman aynı anda gerçekleşmez. İşletme bir hizmetten yararlanabilir veya bir maliyet oluşabilir ancak ödeme daha sonraki bir tarihte yapılabilir. Bu durumda işletmenin ödemesi gereken bir borç bulunur.
Gider ve Ödeme Örneği
İşletmenizin 8.000 TL tutarında bir hizmet aldığını ve ödemeyi 30 gün sonra yapacağını düşünün. İlgili maliyet oluşmuştur ancak para henüz işletmeden çıkmamıştır. Ödeme tarihinde borç kapatılır ve kasa veya banka bakiyesi azalır.
Neden yalnızca banka bakiyesine bakmak yeterli değildir?
Banka hesabınızda para bulunması işletmenin bütün finansal durumunu tek başına göstermez. Yakında ödenmesi gereken borçlarınız veya henüz tahsil edilmemiş önemli müşteri alacaklarınız olabilir.
Büyük Resmi Görmek
İşletmenin banka hesabında 100.000 TL bulunabilir. Ancak önümüzdeki hafta 70.000 TL tedarikçi ödemesi varsa kullanılabilir finansal alan ilk bakışta görüldüğünden farklıdır. Aynı şekilde müşterilerden beklenen tahsilatlar da gelecekteki nakit durumunu etkiler.
İyi Ön Muhasebe Alışkanlığı
Gelir ve giderlerin yanında alacak ve borçları da düzenli takip edin. Böylece yalnızca bugünkü para durumunu değil, yaklaşan tahsilat ve ödeme yükümlülüklerini de görebilirsiniz.
Basit bir işletme örneği
Bir işletmenin aynı gün içinde üç farklı işlem yaptığını düşünelim.
- Müşteriye 12.000 TL tutarında vadeli satış yaptı. Müşteriden alacak oluştu.
- Tedarikçiden 4.000 TL tutarında vadeli hizmet aldı. Tedarikçiye borç oluştu.
- Başka bir müşteriden daha önceki satışına ait 6.000 TL tahsil etti. Müşteri alacağı azaldı ve banka bakiyesi arttı.
Bu örnek, işletmede gelir, gider, alacak, borç ve para hareketlerinin aynı gün içinde farklı biçimlerde oluşabileceğini gösterir. Ön muhasebenin görevi bu hareketleri birbirine karıştırmadan düzenli biçimde takip etmektir.
KOBİ GO'da Uygula
Şimdi Uygulayın
İşletmenizde gerçekleşebilecek dört işlem yazın: bir satış, bir gider, bir müşteri alacağı ve bir tedarikçi borcu. Ardından her işlemde para hemen hareket ediyor mu, yoksa daha sonra mı tahsil edilecek veya ödenecek belirleyin.
Bu Derste Ne Öğrendik?
- Gelir, işletmenin faaliyetlerinden elde ettiği ekonomik değeri; gider ise faaliyetleri yürütürken oluşan maliyetleri ifade eder. Alacak, işletmenin müşterilerden tahsil etmesi gereken; borç ise işletmenin ödemesi gereken tutardır. Satış ile tahsilat ve gider ile ödeme her zaman aynı anda gerçekleşmez. Bu nedenle sağlıklı ön muhasebe için yalnızca kasa ve banka bakiyesini değil, gelir, gider, alacak ve borçları birlikte takip etmek gerekir.
